100 lat dzielnicowych- służba blisko mieszkańców.
Z okazji jubileuszu 100-lecia Dzielnicowych przedstawiamy rozmowę Redaktora Naczelnego Gazety Średzkiej- Zbigniewa Króla z Kierownikiem Rewiru Dzielnicowych podkom Arkadiuszem Kąsowskim. To wyjątkowa okazja, by przybliżyć specyfikę służby dzielnicowego, ich codzienne obowiązki oraz znaczenie bezpośredniego kontaktu z mieszkańcami.
1.Jak rozpoczęła się Pana przygoda z mundurem i co wpłynęło na decyzję o wstąpieniu w szeregi policji?
Moja przygoda z mundurem rozpoczęła się jesienią 1991 roku. Miałem wtedy 20 lat. Czynników, które miały na to wpływ, było kilka. Wspomnę tylko o dwóch, tych dla mnie najważniejszych. Pierwszy, to chęć rozpoczęcia samodzielnego oraz niezależnego życia na własnym utrzymaniu. Drugi z czynników, to wpływ mojego kolegi ze szkolnej ławki, z którym przez wiele lat, od czasu nauki w Szkole Podstawowej Nr 2, miałem przyjacielskie relacje. Dodam, że Rysiek, bo tak się do niego zwracaliśmy, wstąpił w szeregi Policji przede mną, tego samego roku. Służyliśmy razem przez długie lata, chociaż w innych wydziałach. On zawsze związany z ruchem drogowym, ja z prewencją, a dokładniej z tzw. dzielnicą. Dlatego, chociaż nie ma go wśród nas żyjących, szczególnie jemu dziękuję za wsparcie w mojej drodze do Policji. Wszystkiemu przyświecał jeden główny, najważniejszy cel, jakim było i jest dla mnie pomaganie innym. Dlatego właśnie wybrałem Policję.
2.Jak wspomina Pan pierwsze lata służby i jak z dzisiejszej perspektywy ocenia Pan swój rozwój zawodowy w policyjnych strukturach.
Pierwsze lata służby, to nauka policyjnego rzemiosła, to czas intensywnej nauki i wdrażania w obowiązki. To również służba pod okiem starszych, bardziej doświadczonych kolegów. Po czterech latach służby w Plutonie Pogotowia Policyjnego i Patrolowania, przeszedłem do Zespołu Dzielnicowych. Zostanie dzielnicowym jednego z rejonów miasta, było dla mnie wielkim wyróżnieniem. Byłem nim przez 17 lat, po czym zostałem kierownikiem Rewiru Dzielnicowych. Pomimo możliwości przejścia do innych wydziałów, pozostałem wierny „dzielnicy”. Zachowałem możliwość kontaktu ze społeczeństwem i udzielanie pomocy mieszkańcom w sposób bezpośredni lub poprzez dzielnicowych mojego zespołu. Mój rozwój zawodowy oceniam pozytywnie. Na przestrzeni tych lat ukończyłem szereg kursów m.in. podstawowy, podoficerski, aspirancki oraz oficerski. Równie ważnie oceniam kurs instruktora sportu, pałki tonfy, techniki i taktyki interwencji, strzelań policyjnych oraz szereg szkoleń związanych z problematyką przemocy domowej. Dodam również, że w czasie wolnym od służby zdobyłem wykształcenie wyższe oraz podyplomowe cywilne, co umożliwia mi prowadzenie zajęć w klasach o profilu mundurowym w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Środzie Wlkp. Wspominam o tym, aby podkreślić, że na naukę nigdy nie jest za późno, jak również dlatego, że nigdy nie wiemy, czy zdobycie innego wykształcenia lub uprawnień nie będzie potrzebne w przyszłości.
3.Stoi Pan na czele Rewiru Dzielnicowych w Środzie. Jakie wyzwania wiążą się z zarządzaniem tym konkretnym zespołem?
Tak, na czele Rewiru Dzielnicowych w Środzie Wlkp. stoję od 14 lat. Kierownik zarządza zespołem policjantów pierwszego kontaktu. Nie jest to łatwe zadanie, dlatego, że musi równoważyć oczekiwania przełożonych, wynikające z doraźnych potrzeb jednostki, z realnym, lokalnym rozpoznaniem zagrożeń oraz obciążeniem kadrowym podwładnych. Co do wyzwań związanych z zarządzaniem tym zespołem, to jest ich wiele. Są to wyzwania organizacyjne, kadrowe i społeczne. Należy tu wspomnieć o właściwym planowaniu służby, sporządzaniu grafików uwzględniających zmienność zagrożeń i czas na obchód, kontroli terminowości i poprawności prowadzonych spraw, czuwanie nad realizacją planów priorytetowych opartych na oczekiwaniach mieszkańców, koordynowanie działań z samorządami, szkołami, ośrodkami pomocy społecznej, jak również nadzorowanie trudnych interwencji o charakterze długotrwałym, najczęściej związanych z przemocą domową.
4.W tym roku obchodzimy wyjątkowy jubileusz 100-lecia powstania instytucji dzielnicowego w polskiej policji. Jak na przestrzeni lat zmieniła się ta rola i jak wygląda specyfika pracy dzielnicowego dzisiaj?
Faktycznie w 2026 roku obchodzimy 100-lecie powołania instytucji dzielnicowego w Polsce, zapoczątkowanej rozkazem z 26 sierpnia 1926 roku. Rola ta przeszła drogę od urzędnika nadzoru administracyjnego do policjanta pierwszego kontaktu, który będąc blisko mieszkańców dba o ich bezpieczeństwo, buduje zaufanie i partnerstwo z mieszkańcami. Dzisiaj dzielnicowy, to funkcjonariusz do którego obywatele mogą zgłaszać lokalne problemy związane z nieporozumieniami rodzinnymi, konfliktami sąsiedzkimi, zagrożeniami w rejonach szkół. Abyście Państwo mieli pełen obraz czym zajmuje się dzielnicowy, który na swoim rejonie posiada średnio 6000 mieszkańców, pozwolę sobie na przedstawienie szeregu zadań i związanych z nimi czynności. Do zadań dzielnicowego należy w szczególności, prowadzenie rozpoznania przydzielonego mu rejonu pod względem osobowym, terenowym, zjawisk i zdarzeń mających wpływ na stan bezpieczeństwa i porządku publicznego, realizowanie zadań z zakresu profilaktyki społecznej, zadań z zakresu ścigania sprawców przestępstw i wykroczeń, a także kontrolowanie przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisów prawa miejscowego. Czynności, które są bezpośrednio związane z ww. zadaniami, a które pochłaniają dzielnicowemu bardzo dużo czasu, to realizacja pomocy prawnych na rzecz innych instytucji np. przesłuchania świadków, osób podejrzanych o popełnienie wykroczeń, wywiady środowiskowe o skazanych i podejrzanych o popełnienie przestępstwa, opinie na obcokrajowców, pracowników ochrony fizycznej i starających się o uzyskanie pozwolenia na broń palną, czynności do realizowanej procedury przemocy domowej - Niebieskie Karty, a także szereg innych czynności na polecenie sądów, prokuratur, komorników i jednostek policji. Przy tak dużej ilości zadań, dzielnicowy musi znaleźć czas na spotkania z dziećmi i młodzieżą w szkołach, czy też inne działania profilaktyczne. Nie mogę też pominąć faktu, że w sytuacjach nagłych dzielnicowi są zmuszeni do przerwania zaplanowanych przez siebie czynności i zobowiązani do przeprowadzenia interwencji, doprowadzenia, czy też obsługi zdarzenia drogowego.
5.Często mówi się, że dzielnicowy, to policjant tzw. pierwszego kontaktu. Jakie cechy i predyspozycje osobowościowe są kluczowe, aby dobrze pełnić tę funkcję?
Skuteczna praca dzielnicowego, która stanowi pomost między społecznością lokalną, a formacją, wymaga specyficznego profilu kompetencyjnego. Kluczowe cechy i predyspozycje osobowościowe dzielnicowego, to kultura osobista, otwartość i komunikatywność, empatia i umiejętność słuchania, zrozumienia drugiego człowieka, wysoka odporność stresowa w sytuacjach kryzysowych, których naprawdę nie brakuje, asertywność i sprawiedliwość w egzekwowaniu przepisów prawa, cierpliwość i opanowanie, zdolności mediacyjne i zaangażowanie w życie społeczności lokalnej.
6.Z jakimi problemami i sprawami najczęściej zwracają się do średzkich dzielnicowych mieszkańcy naszego powiatu?
Nie prowadzimy takich statystyk, ale z posiadanej przeze mnie wiedzy wynika, że zgłoszenia najczęściej dotyczą konfliktów sąsiedzkich, przemocy domowej, zakłócania porządku publicznego lub ciszy nocnej, zgłoszenia w sprawach lokalnych zagrożeń, jak spożywania alkoholu w miejscach niedozwolonych, śmiecenia, uszkadzania mienia. Mieszkańcy zwracają się również z prośbą o porady prawne w zakresie kompetencji policji.
7.Czy ma Pan w pamięci jakieś szczególne zdarzenia, którymi zajmowali się dzielnicowi?
Tych zdarzeń (interwencji), którymi zajmowali się dzielnicowi naszej jednostki było bardzo wiele i nie sposób wymienić wszystkich. Należy jednak wspomnieć o
- zabójstwie znanej średzianki,
- interwencji z bykiem, który uciekł z terenu zakładu mięsnego, a następnie poturbował policjantkę,
- interwencjach dotyczących uratowania życia ludzi, za które dzielnicowi byli nagradzani „kryształowymi gwiazdami”,
- czasochłonnych poszukiwaniach zaginionych osób,
- interwencjach w okresie covidu lub ptasiej grypy, czy też związanych z naruszaniem nietykalności cielesnej dzielnicowych.
8. Gdzie kończy się rola dzielnicowego, a sprawę przejmują policjanci innych wydziałów?
Rola dzielnicowego kończy się zazwyczaj, gdy wstępne rozpoznanie lub interwencja wykażą znamiona przestępstwa wymagającego formalnego wszczęcia dochodzenia, gdy sprawa przeradza się w śledztwo, albo gdy charakter zdarzenia wykracza poza kompetencje prewencyjne. Również wtedy, gdy sprawa wymaga pracy operacyjno-rozpoznawczej lub specjalistycznej techniki kryminalistycznej. Dodam tylko, że nawet w sytuacji, gdy sprawę przejmuje inny wydział, dzielnicowi w dalszym ciągu realizują czynności zlecane przez prowadzącego, takie jak rozpytania, przesłuchania, wywiady itp.
9. W jaki sposób policjanci przygotowują się do pełnienia tych obowiązków? Jak wygląda system szkoleń dedykowany dzielnicowym?
Przygotowanie policjanta do pełnienia funkcji dzielnicowego najczęściej opiera się na służbowym doświadczeniu, spełnieniu wymogów stażowych, wdrożeniu w realia rejonu służbowego oraz udziale w systemie kursów specjalistycznych prowadzonych w szkołach i ośrodkach szkolenia Policji. Specjalistyczny kurs dla dzielnicowych jest obowiązkowym elementem przygotowania merytorycznego, który trwa około miesiąca czasu i łączy teorię z praktyką. Przygotowuje ich do pracy w terenie, profilaktyki oraz kontaktu z mieszkańcami. Dzielnicowi biorą też udział w lokalnych doskonaleniach zawodowych, które obejmują aktualizację wiedzy o nowych przepisach, szkolenia strzeleckie oraz taktykę i technikę interwencji. Ważną rolę odgrywają również szkolenia organizowane przez podmioty zewnętrzne, przygotowujące do właściwego diagnozowania zagrożeń lokalnej społeczności, zwłaszcza w zakresie konfliktów rodzinnych i sąsiedzkich. Codzienne przygotowanie dzielnicowego do służby obejmuje standardową odprawę oraz bieżącą analizę zadań priorytetowych przekazanych przez przełożonego lub innego wyznaczonego policjanta.
10. Służba w Policji bywa dynamiczna. Jak w średzkim rewirze wygląda kwestia rotacji kadr i czy trudno dzisiaj o stabilność w tym zespole?
Ciągłe wezwania, podejmowanie szybkich decyzji, różne zadania, nagłe zdarzenia itd. powodują, że służba w Policji jest bardzo dynamiczna. Dlatego, aby podołać tej dynamice, dzielnicowym zostaje policjant, który jest w stanie poradzić sobie z tymi trudnościami. W średzkim rewirze dzielnicowych praktycznie nie dochodzi do rotacji kadr. Jest to stabilny, doświadczony zespół, w którym służbę pełnią policjanci z dużym stażem (10-22 lata). Tym samym nie posiadam trudności związanych z jego stabilnością.
11. Jakie działania podejmuje rewir, aby budować zaufanie lokalnej społeczności i sprawić, by mieszkańcy dobrze znali „swojego” dzielnicowego?
Jak już wcześniej wspomniałem, dzielnicowi są policjantami pierwszego kontaktu. Budują zaufanie lokalnej społeczności poprzez swoją obecność w rejonie, bezpośredni kontakt z mieszkańcami oraz diagnozowanie i wspólne rozwiązywanie problemów. Każdy dzielnicowy posiada osobny numer telefonu komórkowego, adres internetowy e-mail, swój profil na stronie średzkiej jednostki policji w zakładce „Dzielnicowi”. Zaufanie budują również poprzez uczestnictwo w spotkaniach z mieszkańcami, zarządcami i administratorami budynków, rozmowy z dziećmi, młodzieżą, seniorami o ich bezpieczeństwie, działanie z różnymi instytucjami. Zakres tych przedsięwzięć jest bardzo szeroki. Służba w rejonie, to ciągłe wyzwania, ale każdy z dzielnicowych służących w Komendzie Powiatowej Policji w Środzie Wlkp. ma swój sposób na tzw. reset. Ich pasje są tak różnorodne, jak ludzie których spotykają na co dzień. Po zdjęciu munduru siadają na rowery, biegają maratony, pływają, gotują, kolekcjonują papugi, majsterkują, oddają krew, poświęcają swój czas rodzinie oraz domowym zwierzakom. Te zainteresowania dają im energię do pracy i zbliżają do mieszkańców.
12.Czego z okazji setnej rocznicy powstania tej służby życzyłby Pan swoim podwładnym oraz mieszkańcom, z którymi na co dzień współpracują?
Swoim podwładnym życzę przede wszystkim zdrowia, spokoju i bezpiecznych powrotów do domu, poczucia dobrze spełnionego obowiązku, awansów i sukcesów w życiu zawodowym oraz prywatnym. Natomiast mieszkańcom zaufania do munduru, dobrego kontaktu z policją, poczucia pełnego bezpieczeństwa w swoim miejscu zamieszkania oraz życia w zdrowiu bez zagrożeń.
Dziękuję i serdecznie pozdrawiam wszystkich mieszkańców naszego powiatu.